Kısa cevap
Haciz, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun malvarlığına icra dairesince el konulmasıdır. Maaşın en az dörtte biri haczedilebilir; nafaka alacaklarında bu sınır uygulanmaz. Borçlu ve ailesi için lüzumlu ev eşyası, mesleği için gerekli araçlar ve haline münasip evi gibi bazı mallar haczedilemez.
Haciz, alacaklının talebiyle icra dairesi tarafından borçlunun malvarlığına el konulması ve bu malların alacağın tahsili için satışa hazırlanmasıdır. Haciz, ancak takip kesinleştikten sonra, yani borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmediğinde veya itirazı kaldırıldığında uygulanabilir.
Hangi mallar haczedilebilir?
Borçlunun malvarlığındaki hemen her değer haczedilebilir:
- Taşınmazlar: Ev, arsa, tarla (tapuya haciz şerhi konulur),
- Araçlar: Trafik kaydına haciz konulur; fiilen yakalama da istenebilir,
- Banka hesapları: Mevduat, yatırım hesapları, kiralık kasalar,
- Maaş ve ücretler: İşverene haciz müzekkeresi gönderilir,
- Alacaklar: Borçlunun üçüncü kişilerden alacakları, kira gelirleri,
- Menkul mallar: Evdeki veya işyerindeki eşyalar (haczedilemeyenler hariç),
- Şirket payları ve hisse senetleri.
Maaş haczi
Maaşlar, ücretler, emekli aylıkları ve benzeri gelirler, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dışında haczedilebilir. İcra müdürü haczedilecek kısmı, ücretin dörtte birinden az olmamak üzere belirler (İİK m.83). Uygulamada kesinti genellikle maaşın dörtte biri oranında yapılır.
- Nafaka alacaklarında dörtte bir sınırı uygulanmaz; daha yüksek bir kesinti yapılabilir.
- Birden fazla maaş haczi varsa kesintiler sırayla yapılır; önceki haciz bitmeden sonraki haciz için kesinti başlamaz (nafaka hariç).
- Emekli aylıkları, borçlunun rızası olmadıkça kural olarak haczedilemez; ancak nafaka borçları için haciz mümkündür.
Haczedilemeyen mallar
Kanun, borçlunun ve ailesinin temel ihtiyaçlarını korumak için bazı malların haczini yasaklar (İİK m.82):
- Borçlu ve ailesi için lüzumlu ev eşyası (buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak, mutfak eşyası gibi),
- Borçlunun mesleği için gerekli araç ve gereçler,
- Borçlunun ve ailesinin haline münasip evi (ancak evin değeri yüksekse satılıp, borçluya münasip bir ev alabileceği bedel bırakılabilir),
- Devlet mülkleri ve belirli sosyal yardımlar,
- Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı.
Haczedilemeyen bir malın haczedilmesi hâlinde borçlu, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Borçlunun meskeniyle ilgili haczedilmezlik şikâyeti de aynı süreye tabidir.
Haciz nasıl kaldırılır?
- Borcun ödenmesi: Borç, faiz ve masraflar ödendiğinde haciz kaldırılır.
- Takibin düşmesi: Alacaklı, haciz tarihinden itibaren kanunda gösterilen süre içinde satış istemezse haciz düşer.
- Şikâyet ve itiraz: Usulsüz haciz, haczedilemeyen mal veya istihkak iddiası için icra mahkemesine başvurulur.
- Menfi tespit davası: Borçlu olmadığını ileri süren kişi dava açarak takibin durdurulmasını isteyebilir.
Üçüncü kişinin malı haczedilirse?
Borçlunun evinde bulunan ama başka birine ait olan mallar (örneğin eşin veya ev sahibinin eşyası) haczedilmişse, malın sahibi istihkak iddiasında bulunabilir. İstihkak davası icra mahkemesinde görülür.
Haczedilen malın satışı
Haczedilen mal için alacaklı satış talep eder, kıymet takdiri yapılır ve mal açık artırmayla satılır. Satış aşamasındaki itiraz ve ihalenin feshi süreleri için Bursa icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut dosyanız için bir avukatla görüşmeniz gerekir.