Kısa cevap
İş, ticari, tüketici, kira, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa iki saatlik arabuluculuk ücreti devletçe ödenir ve yargılama giderine eklenir. Mazeretsiz olarak ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur.
Dava şartı arabuluculuk, belirli uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı zorunlu kılan bir sistemdir. Arabulucuya başvurmadan açılan dava, usulden reddedilir.
Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
| Uyuşmazlık | Yürürlük |
|---|---|
| İşçi-işveren alacak ve tazminat talepleri, işe iade | 2018 |
| Konusu para olan ticari alacak ve tazminat talepleri | 2019 |
| Tüketici uyuşmazlıkları (hakem heyeti sınırını aşanlar) | 2020 |
| Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar | 1 Eylül 2023 |
| Kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları | 1 Eylül 2023 |
| Taşınır ve taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi | 1 Eylül 2023 |
İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları, kiralananın icra yoluyla tahliyesi ve ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz gibi geçici hukuki korumalar zorunlu arabuluculuğun dışındadır.
Süreç nasıl işler?
- Başvuru: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya kanunda gösterilen yetkili yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır. Bursa Adliyesi’nde arabuluculuk bürosu bulunur. Başvuru için harç veya ücret alınmaz.
- Arabulucu ataması: Büro, sicilden bir arabulucu görevlendirir. Taraflar anlaşırsa kendi seçtikleri arabulucu ile de ilerleyebilir.
- Toplantı: Arabulucu tarafları arar ve toplantı tarihi belirler. Toplantılar yüz yüze veya uygun hâllerde telekonferans yoluyla yapılabilir.
- Sonuç: Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, sağlanamazsa son tutanak düzenlenir.
Süreler
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde süreci sonuçlandırır:
- İş uyuşmazlıklarında üç hafta (zorunlu hâllerde en çok bir hafta uzatılabilir),
- Ticari uyuşmazlıklarda altı hafta (en çok iki hafta uzatılabilir),
- Diğer uyuşmazlıklarda ilgili kanunda gösterilen kısa süreler.
Arabulucuya başvurmakla, başvuru tarihinden son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
Arabulucu ücretini kim öder?
- Anlaşma sağlanamazsa: İki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bu tutar, sonradan açılan davada yargılama giderlerine eklenir ve davayı kaybeden taraftan alınır.
- Anlaşma sağlanırsa: Ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir. Ücret, her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre anlaşma tutarı üzerinden hesaplanır.
İlk toplantıya katılmamanın sonucu
Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa, son tutanakta bu durum belirtilir. Bu taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle arabuluculuk davetini ciddiye almak gerekir.
Anlaşma belgesinin gücü
Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhi alınmasına gerek olmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Anlaşmaya varılan konular hakkında taraflar daha sonra dava açamaz.
Avukatla katılmak gerekli mi?
Zorunlu değildir. Ancak anlaşma belgesine yazılan her madde bağlayıcı olduğundan, alacak kalemlerinin eksiksiz hesaplanması ve belgenin açık yazılması önemlidir. Arabuluculuk hakkında daha fazla bilgi için Bursa arabulucu sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut dosyanız için bir avukatla görüşmeniz gerekir.